Komentarze do: Credo poetyckie i nowy wiersz Wojciecha Wencla

Autor: Sławuś

Sławuś — Sun, 15 Nov 2009 17:11:35 +0000

Spasiba. Milo sie dowiedziec, że jednak ktoś nas czyta poza nami samymi ;) Z drugiej częsci przydałoby sie knigę zrobić, żeby była bardziej strawna i zrozumiała.

Autor: Obserwator

Obserwator — Sun, 15 Nov 2009 16:41:31 +0000

A propos: gratki zwłaszcza za pierwszą, krytyczną część szkicu w ostatnim „Kronosie”. Bo druga, afirmatywna niestety, jak to zwykle bywa w tego rodzaju sytuacjach, słabsza. Ale nie umniejsza to wagi całości :-)

Autor: Sławuś

Sławuś — Sun, 15 Nov 2009 16:07:44 +0000

No Kant mówił, że poznajemy tylko to, co stwarzamy. To jest punkt wyjścia całej wspolczesnej filozofii – że wszelki ład jest światu narzucany a nie odkrywany w świecie. Ale to się zgadza z teologią poznośredniowieczą, akcentującą wszechmoc Boga, którego nie wiażą żadne reguly: wiec reguły pochodzą on nas, a co Boskie to jest nieuregulowane. Ale to stwarzanie przez nas reguł może w jakiś sposób podlegać boskiej opatrzności – tak chyba rozumiał Newmana umierający Brzozowski.

Autor: Lelum

Lelum — Tue, 10 Nov 2009 09:42:42 +0000

Slawusiu, to musze wlasnie gdzies doczytac: ‘gdzie’ sie lacza poznanie i tworzenie. Dzisiaj kombinuje tak, ze zachodzi konflikt dwoch optyk: wedlug filozoficznej, tj. spekulatywnej, oba porzadki sa rozdzielone, a wedlug teologicznej, czyli w jakims sensie praktycznej (ale, uwaga, praktycznej ‘w niebie’, tj. ‘dziejacej sie tu i teraz transcendencji’) ? zlaczone…

Co zas do tomistow, to Maritain byl tomista, a przeciez w kwestiach estetyki, jakims takim bujajacym w oblokach i kompletnie antymetafizycznym modernista.

Autor: Obserwator

Obserwator — Tue, 10 Nov 2009 00:03:18 +0000

Rzecz jest spokojnie do wybronienia, nawet bez uciekania się do oczywistych argumentów o nudzie, bo bezruchu w poezji ładu („Świat” – jedne z najsłabszych, obok starczych epifanii, utworów Miłosza), jeśli uznać, że w świecie po rewolucji/odzarowaniu/sekularyzacji etc. tradycję trzeba restaurować, co się oczywiście w optyce tomistycznej nie mieści, ale nie z takimi zjawiskami sobie ten nurt już radził, zamykając ich niepojętość w zgrabnej formule, że dzieją się one „swoiście” ;-)

Autor: Sławuś

Sławuś — Mon, 09 Nov 2009 21:13:11 +0000

Lelum, to troszke oftopa, ale ja bym tak stanowczo nie separował tworzenia od poznawania. Dla Boga to to samo z powodu Jewo wszechmocy, a dla nas z powodu naszej lipności. No i co do meritumu czyli odezwania sie węclowego: mię dziwi, że on sie powołuje na tomistów a cytuje modernistów (wszyscy poeci których wymienia). Dla tomisty swiat jest pełny i wypowiadalny, dla modernisty – dziurawy i niewypowiadalny. Dla tomisty forma istnieje, dla modernisty – trza ją wyprodukować dopiero. No.

Autor: Obserwator

Obserwator — Mon, 26 Oct 2009 23:28:38 +0000

No to powiedzmy, że tworzenie *zaczyna się* poza kontrolą artysty, ale z późniejszej obróbki tego – niech już będzie – natchnienia nie sposób umysłu wykluczyć ani zlekceważyć jego roli :-)

Autor: Lelum

Lelum — Sun, 25 Oct 2009 21:13:05 +0000

Rzeczywiscie, trudno odroznic impuls od tworzenia (nota bene, prawdopodobnie te dwa czynniki skladaja sie na zjawisko, ktore okreslamy mianem sztuki; po skonczeniu dziela mamy do czynienia z niezliczona acz zapewne skonczona iloscia elukubracji odbiorcow ;-)…. Ja w swoim wywodzie (i chyba nie przecze tu sobie) chcialam przedstawic sztuke jako dzialanie stricte wytworcze, w przeciwienstwie do rzekomego jej charakteru poznawczego, stad zejscie na poziom tworczego impulsu, czy jak slusznie okreslasz- ‘metnej wody’. Mysle poza tym, ze najwartosciowsza sztuka ‘dzieje sie’ poza kontrola artysty. Owszem, on jej uzycza swego intelektu, woli, ciala, ale bez porzadnego, intensywnego impulsu intelekt, wola i cialo staja sie narzedziami ‘tylko’ rzemieslnika (schumannowskie: ‘Talent pracuje, geniusz tworzy’).

A Lyncha to warto ogladac tylko dla ‘jak on to zrobil’ ;-).

Autor: Obserwator

Obserwator — Sun, 25 Oct 2009 16:10:05 +0000

Mi chodziło nie tyle o pierwotny impuls, co już o proces tworzenia. Przykładowy Lynch może sobie być surrealistą, można tak jego filmy czytać i nazywać. Co nie zmienia faktu, że w końcowym efekcie nadaje im żelazną konstrukcję, wrażenie imaginacyjności, fantasmagoryczności i wielość sensów buduje za pomocą środków dogłębnie przemyślanych. A zatem też możliwe jest ich zanalizowanie, rozpisanie na szczegóły, jak i dlaczego to działa. Bez tego odbiór jest ubogi, ograniczając się do powierzchownych impresji.

Na pewno nieraz bywa, jak piszesz: półświadome drgania muzyczne, niejasne intuicje intelektualne itp. domagają się od artysty zrozumienia i wyrażenia, z czego powstaje utwór. Ale pewnie równie często bywa odwrotnie, tzn. brzdąkanie na instrumencie czy klawiaturze bez intencji zbudowania czegoś więcej niż ulotnego nastroju chwili rozwija się we frazy, myśli – i tak też rodzi się kompozycja lub książka (częściej pewnie powieść niż esej, ale ten jak najbardziej też).

W tym punkcie zresztą chyba przeczysz własnej powyższej odpowiedzi na wpis Andrzeja F., gdzie opowiadałaś się za pierwszeństwem samego tworzenia, niezobowiązującej zabawy formą – względem treści, którą naddają sztuce teoretycy czy wmawiają jej teologowie. I nic dziwnego, bo też to wszystko bardzo skomplikowane, niejasne. Swoje arcydzieła przejrzystości i precyzji artyści wyławiają z początkowo mętnej wody :-)

Autor: Lelum

Lelum — Sat, 24 Oct 2009 11:27:22 +0000

Obserwatorze, mylisz materie z obrobka. Materia poezji jest slowo ? z akcentem polozonym na szeroko pojeta muzycznosc. Te ‘muzyke’, melodyjnosc (ktora pozniej mozna rozpisac w zaleznosci od autora na prosty lub skomplikowany wzor) tworca nosi w sobie. A potem ja obrabia, razem z pozostalymi elementami dziela pochodzacymi z innych porzadkow (np. intelektu). Podobno Bach byl kompozytorem ‘matematycznym’, ale to muzyka byla najpierw, zanim nadal jej wzor typowych dla siebie symetrii i zestawien. Podobnie, materia filmu Lyncha jest marzenie senne, czyli wyobraznia (poniewaz Lynch jest surrealista).

Mowiac, ze piekno ‘nie pochodzi z glowy’ mialam na mysli to, ze zanim tworca zacznie obrabiac materie w porzadku woli, zanim opracuje dla wlasnej tworczosci plan postepowania czy ja sobie opisze jezykiem odbiorcy, jest taki moment, ktory nijak nie nalezy do sfery poznania intelektualnego. U zrodel sztuki jest impuls, ktory posiadaja juz dzieci: lacza dwa klocki, a potem postanawiaja, ze zrobia domek.