“<Fronda> dziś to właściwie przede wszystkim opiniotwórczy portal internetowy, robiony przez ludzi młodych, znających się na rzeczy, pod wodzą Piotra Pałki. Portal, który swoją renomę czerpie także z marki, jaką <Fronda> stała się przez tych kilkanaście lat.

<Czterdzieści Cztery> stało się zaś <Frondą> obecnych czasów: z pogłębioną refleksją nie tylko religijną, ale kulturową, filozoficzną, socjologiczną, historyczną. Z tą samą niepokorną formą, nawiązaniem do kontrkulturowego dziedzictwa <F>. Choć jak mówił wczoraj Marek Horodniczy, <Dwie Czwórki> nie potrzebują już <F>. Tak, to zdecydowanie różne pisma, choć myślę, że to wciąż <jedno i to samo drzewo>. <44>, oparte na katolickim, wyrazistym światopoglądzie oferuje czytelnikowi to, co niegdyś mógł znaleźć we <Frondzie>. I kusi swoim charakterem pisma apokaliptycznego, (neo)mesjanistycznego, znajdując na swych łamach miejsce i dla Filipa Memchesa, i dla Jacka Zychowicza, i dla Adama Wielomskiego, i dla Remika Okraski, dla Olafa Swolkienia i Nikodema Bończy-Tomaszewskiego. Dla <młodych> (Łuczewski, Kwaśnicka) i <starych zakapiorów> publicystyki (Sosnowski, Tichy). A jeszcze Szczepan Twardoch ze swoją prozą i Wojciech Wencel z poezją.

Tu garść uwag natury ogólnej. Nie od dziś wiadomo, że Kościół w Polsce od dawna próbuje się opowiadać według pewnego schematu: po jednej stronie mamy Kościół intelektualistów i elit, tzw. <Kościół otwarty>, nad którym rząd dusz sprawują środowiska związane choćby z <Tygodnikiem Powszechnym> i <papieżem> Janem Turnauem, sterującym przez lata nawą <Arki Noego>, a po drugiej stronie mamy katolicyzm <ciemnogrodzki>, <ludowy>, <fundamentalistyczny>, <klerofaszystowski> (gama określeń jest spora), z duchową i medialną stolicą w Toruniu. Tak to się zwykle przedstawia i byłby to podział, który z pewnością przyjąłby się lepiej, gdyby nie pewien szkopuł.

Ten szkopuł to pisma i środowiska związane właśnie między innymi z <44>, <Teologią Polityczną>, <Christianitas>, <Frondą>. I pewien zgrzyt w tej wizji, który wynika z faktu, że dziś tamten <Kościół otwarty> to w gruncie rzeczy <dinozaury> polskiego katolicyzmu, hołdujące pieczołowicie pewnym posoborowym modom i przekonaniom. Bo pomimo znacznych wpływów na opinię publiczną okazało się, że wcale nie tak mało ludzi z pokolenia dzisiejszych trzydziestolatków i młodszych identyfikuje się właśnie z tym <twardym> katolicyzmem. Wystarczy przyjrzeć się biogramom ludzi, którzy tworzą dziś właśnie i <Dwie Czwórki>, i pozostałe wspomniane pisma. Jak stwierdził Aleksander Kopiński na wczorajszym spotkaniu, <Kościół otwarty> okazał się dość duszny. I nieprawdziwy. A Michał Łuczewski dodał: Patrząc okiem socjologa, widać, że tamto pokolenie wymiera… [...]

Tu jednak pewien paradoks. Bo w dużej mierze jedno ze sztandarowych haseł tzw. <Kościoła otwartego> zostało przecież podchwycone niegdyś przez <Frondę>, a dziś przez <44>. To hasło inkulturacji, wejścia z prawowiernym przekazem na Areopag. Dumnie, bez kompleksów, z pewnością swoich racji, z siłą intelektualnego przekazu; ze znajomością rodzimej kultury, dorobku myślowego czasów dawnych i dzisiejszych, z umiejętnością obchodzenia się z Wielkim, Kapryśnym Zwierzęciem pop-kultury. [...]

Myślę, że jeśli ktoś kiedyś napisze <rodowody katolickich niepokornych>, to dla bohaterów tej notki będzie w takiej publikacji miejsce.”

“W 2007 roku zwolniłeś naczelnego <Frondy> Marka Horodniczego i objąłeś to stanowisko, więc odeszła od ciebie cała redakcja bez jednej osoby. To się nazywa fronda!

W 2005 roku zostałem naczelnym <Ozonu> i prowadzenie <Frondy> przejął Horodniczy. Kiedy wróciłem do wydawnictwa, doszło rzeczywiście do pewnego sporu programowego. W ogromnym uproszczeniu – uważałem, że naszym wielkim sukcesem jest doprowadzenie do ukazywania się polskiej edycji <First Things>, a koledzy tej opinii nie podzielali.

Wybacz, ale to detal.

Różniła nas wizja pisma. Sądziłem, że ważniejsze są sprawy cywilizacyjne, obyczajowe czy religijne niż popkultura, kultura masowa. Ale to nie ja ich wyrzuciłem, odeszli sami, zakładając pismo <44>, którego drugi numer właśnie wydali. Z tym że tu nie nastąpiło żadne zerwanie kontaktów, współpracujemy ze sobą, nawet piszemy razem książki”.

“<Droga> Cormaca McCarthy’ego to powieść post-apokaliptyczna. Chyba tylko romansidła spod znaku Barbary Cartland, lub powieść detektywistyczna są powieściowymi schematami bardziej wyeksploatowanymi. Od Stephena Kinga po Roberta Heinleina czy po wspaniały manifest wiary w kulturotwórczą siłę katolicyzmu w <Kantyczce dla Leibowitza>, aby wymienić tylko te co bardziej znane. Odchodząc od literatury – powstało przecież dziesiątki, jeśli nie setki post-apokaliptycznych filmów: od pustynnego <Mad Maxa>, po morski Waterworld, od <Listonosza> z tym samym Costnerem, po <Jestem legendą> z Willem Smithem. Swoją literaturę mają też surwiwaliści – James Wesley Rawles napisał ucharakteryzowany na powieść, bestsellerowy podręcznik przetrwania po apokalipsie pod tytułem <Patriots>.

Jest coś pociągającego w pustych miastach, w sklepach splądrowanych, w drogich samochodach leżących odłogiem – coś jak z dziecięcej fantazji o tym, że zostaje się samemu na świecie i można wszystko, lub z zupełnie niedziecięcej fantazji o powrocie do świata prostych, męskich wartości umocowanych na lojalności, wierności, odwadze; wreszcie na lufie karabinu. Jest coś pociągającego w wizji, którą snuje Chuck Palahniuk w <Fight Clubie> – wizję zasadzania się na jelenia w kanionach Wall Street.”

Autor odwołuje się do żydowskiej przypowieści: “Jeden z midraszy opowiada, że gdy biblijny Lot dowiedział się o zamiarze zrównania Sodomy i Gomory z ziemią, popędził do swoich zięciów i córek, by ich ostrzec. <Uciekajcie ze mną> – krzyczał. Ci jednak wzruszyli ramionami: <W mieście gra muzyka i jest świąteczny nastrój, a ty nam mówisz o zniszczeniu?>”.

“Ostrzegawczy krzyk Lota znajduję na 350 stronach drugiego numeru Magazynu Apokaliptycznego <44>” – stwierdza dziennikarz, w którego ocenie “Pismo, którego pierwszy numer ukazał się przed rokiem, wywołało na rynku spory ferment”.

We wtorek, 2 marca, o godz. 18:00 zapraszamy do warszawskiego klubu N44 (ul. Nowogrodzka 44 lok. 7) na spotkanie pt. “Czas(y) apokalipsy”. W dyskusji, inspiracją dla której ma być “Ankieta apokaliptyczna” z nr 2. “44 / Czterdzieści i Cztery”, wezmą udział: “czwórkowcy” Aleksander Kopiński i Michał Łuczewski oraz gościnnie Adam Wielomski, redaktor naczelny “Pro Fide, Rege et Lege”. Rozmowę poprowadzi Krzysztof Niewiadomski.

Z kolei w poniedziałek, 8 marca, na godz. 18:00 zapraszamy Państwa do Krakowa, gdzie w piwnicach klubu Imbir (ul. Św. Tomasza 35) Klub Debaty Politycznej organizuje spotkanie z redaktorami “44 / Czterdzieści i Cztery”: Markiem Horodniczym, Aleksandrem Kopińskim i Michałem Łuczewskim oraz gościem specjalnym – prof. Andrzejem Nowakiem, redaktorem naczelnym dwumiesięcznika “Arcana”.

Podczas obydwu imprez nr 2 pisma można będzie nabyć w promocyjnej cenie 20 zł.

W czasach zaborów funkcję dzisiejszego oligopolu pełniły rodzime siły reprezentujące interesy Świętego Przymierza, a poza nimi po prostu Papiestwo. Funkcja demosu przypadała tym, u których świadomość narodowa łączyła się z aspiracjami niepodległościowymi (w wersji zarówno hard – romantyczno-insurekcyjnej, jak i soft – pozytywistyczno-realistycznej). W ten sposób feudalno-kosmopolityczna wizja porządku europejskiego, w ramach którego nie było miejsca na niepodległe państwo polskie – wizja uważana za obowiązującą przez Stolicę Apostolską – ścierała się z modernistyczno-nacjonalistycznymi koncepcjami polskich romantyków i polskich pozytywistów. Watykan stał na straży postanowień Kongresu Wiedeńskiego, niepodległość Polski zaś wypisaną miały na sztandarach loże masońskie.

Być może upraszczam. Być może to już dziś nie ma żadnego znaczenia. Ale czy na pewno?

W tym historycznym kontekście proponuję spojrzeć na obecne wystąpienia Romana Giertycha, mające dyskredytować Jarosława Kaczyńskiego (ale aby zrozumieć poniższą argumentację trzeba chyba przeczytać wpierw mój tekst “Rezygnacja Tuska jako rosyjski polittechnologiczny spektakl”). Utworzenie koalicji PiS-Samoobrona-LPR miało miejsce w czasie, w którym Prawo i Sprawiedliwość było innym ugrupowaniem niż jest dzisiaj. Zajmijmy się PiS i LPR. Samoobronę zostawmy. PiS trawił wtedy konflikt między reprezentantami demosu (Jarosław Kaczyński) a reprezentantami oligopolu (Kazimierz Marcinkiewicz, Radosław Sikorski). Ostatecznie zwycięstwo w wewnątrzpartyjnej batalii odnieśli pierwsi, podczas gdy drudzy stopniowo albo odpływali do PO albo powoływali byty w rodzaju Polski XXI. LPR miał taką batalię za sobą już wcześniej – tyle że w tym przypadku reprezentanci oligopolu (Roman Giertych i Wszechpolacy) pokonali reprezentantów demosu (środowiska Radia Maryja). Nie dziwmy się więc ociepleniu stosunków między Romanem Giertychem a politykami PO. To jest zbliżenie naturalne, w dodatku po stronie Platformy dotyczy ono przede wszystkim polityków, którzy kilka lat temu byli w PiS-ie, a teraz (przejściowo?) należą do partii Donalda Tuska lub są z nią jakoś związani. Mamy tu do czynienia ze zbliżeniem do siebie polskich konserwatywnych środowisk oligopolu.

I teraz rzecz najciekawsza. Dziś polska konserwatywna frakcja oligopolu staje znowu po stronie sił, które do polskiego interesu narodowego mają stosunek uniwersalistyczny. Benedykt XVI chce, w imię jak najbardziej właściwie pojmowanego ekumenizmu, dialogu z Patriarchatem Moskiewskim. Watykan od śmierci Jana Pawła II znacznie mniej przejmuje się “polonocentrycznym” problemem katolików w Rosji, najczęściej Polaków, oskarżanych przez hierarchię prawosławną o prozelityzm. Może warto w tym kontekście spojrzeć na propozycje składane przez Kreml polskim politykom w sprawie obchodów katyńskich. Może akt pojednania polsko-rosyjskiego nad grobami katyńskimi ma być wpisany w ekumeniczny i zarazem uniwersalistyczny projekt zjednoczenia Zachodu ze Wschodem. Stąd zaproszenie na uroczystości wystosowane do Donalda Tuska, polityka wywodzącego się z demosu, ale jednocześnie namaszczonego przez oligopol (chyba w tym tkwi siła poparcia społecznego, jakie wciąż otrzymuje premier), ale już nie do Lecha Kaczyńskiego, przedstawiciela lewicy patriotycznej.

W tej sytuacji głównemu reprezentantowi demosu i antagoniście oligopolu, Jarosławowi Kaczyńskiemu (tak, zdaję sobie sprawę z tego, jak kontrowersyjnie to brzmi w przypadku żoliborskiego inteligenta instrumentalnie traktującego Radio Maryja), pozostaje uprawiać politykę w poczuciu, że “powstanie warszawskie trwa nadal” (copyright by Leszek Miller). I znów polskie aspiracje narodowe, w tym i aspiracje polskich katolików, idą na przekór planom – bądź co bądź kosmopolitycznego – Kościoła powszechnego. Może więc “żydowskości” Polaków jednak daleko do uniwersalizmu. Ciekawe, co na to powiedziałby Poeta, autor następujących strof:

1

Oni nie przyszli tu po łup bojowy,

Niemowlęta biorąc na piki,

Ożałobione tłukąc kolbą wdowy:

To – buntowniki!

2

Oni sprawują rząd bez-osobiście,

Miastem nieraz władną młodziki (!),

A tłum, groźny, ich słucha uroczyście:

To – buntowniki!…

3

Na cherubinach Bóg już zbliża – zbliża -

Ezechielowej tor kwadryki;

Tam i owdzie grzmi, wielkie znamię krzyża;

To – - buntowniki!

4

Czemuż raczej nie wierzą Kancelarii,

Ojczyznę woląc niż rubryki;

A ufać śmią w Jezusa moc i Marii -

Te – buntowniki?!…

Filip Memches

———-

Tekst przytaczamy za stroną internetową autora.